Leidinglekkage: welke leiding lekt en hoe die gevonden wordt

Welke leidingen kunnen lekken

Achter de watermeter begint uw eigen installatie: de koudwaterleiding naar keuken, badkamer en toilet, de warmwaterleiding vanaf de ketel of boiler, en het gesloten circuit van de cv. Elk van die systemen kan lekken, en elk lekt op zijn eigen manier. Afvoeren vormen een aparte categorie: die staan niet onder druk en lekken alleen op momenten dat er water doorheen gaat, bijvoorbeeld tijdens het douchen.

De meest voorkomende oorzaken zijn koppelingen en fittingen die na jaren hun spanning verliezen, corrosie in oudere koperen of stalen leidingen die begint als een speldenprikgaatje, en boor- of schroefschade. Die laatste is verraderlijk: een schroef die een leiding raakt kan het gat eerst zelf afdichten en pas maanden of jaren later gaan lekken zodra hij doorroest.

Zo herkent u per soort welk lek u heeft

Een waterleiding staat dag en nacht onder druk, dus een lek erin lekt continu door. De signalen: een watermeter die beweegt terwijl alles dicht is, een ruisend of tikkend geluid in de leidingen, en een vochtplek die gestaag groeit, ongeacht het weer.

Een cv-lek verraadt zich vooral bij de ketel: de druk zakt steeds terug en u moet vaker bijvullen. Omdat cv-water warm is, verdampt een deel voordat u iets ziet; een onverklaarbaar warme plek op de vloer is dan een sterke aanwijzing.

Een lekkende koppeling zit vaak op voorspelbare plekken: onder de keukenkraan, achter het toilet, bij de wasmachineaansluiting of in de meterkast. Boorschade herkent u aan de timing: klachten die kort na klus- of verbouwwerk beginnen, of een vochtplek precies waar ooit is geboord of geschroefd.

Twee controles die u zelf kunt doen

Komt er nu zichtbaar water vrij, draai dan eerst de hoofdkraan dicht. Staat er water bij stopcontacten of de meterkast, schakel dan de betreffende groep uit als dat veilig kan, en bel 112 bij direct gevaar. Ruikt u een gaslucht, ga naar buiten en bel 0800 9009.

Is er geen acuut gevaar, begin dan met de watermetertest: sluit alle kranen en waterverbruikende apparaten en kijk of de meter nog beweegt. Controleer bij beweging eerst het toiletreservoir, de meest voorkomende onschuldige verklaring. Op onze pagina over de watermeter die blijft draaien staat die test stap voor stap uitgelegd. Voor de cv geldt de drukproef: noteer de stand op de drukmeter en kijk enkele dagen later opnieuw, zonder tussentijds bij te vullen. Zakt de druk herhaaldelijk, lees dan op onze pagina over cv-druk die terugloopt wat u verder zelf kunt nakijken, zoals het expansievat.

Die twee controles wijzen samen vrijwel altijd de juiste richting. En dat leidingen slijten is geen schande: zelfs het Nederlandse drinkwaternet, internationaal gezien uitzonderlijk goed onderhouden, kent volgens Drinkwaterplatform (2020) een gemiddeld lekverlies van rond de 6 procent. Uw eigen installatie veroudert net zo goed, en de watermeter registreert alles wat er achter de meter weglekt.

Opsporing zonder breekwerk

Vroeger betekende een leidinglek hakken tot het gevonden was. Tegenwoordig wordt eerst gemeten. Met akoestische apparatuur wordt het geluid van wegstromend water door vloer en muur heen gevolgd. Traceergas, een onschadelijk gasmengsel dat door de leeggemaakte leiding wordt gestuurd, ontsnapt door het kleinste gaatje en wordt aan het oppervlak gedetecteerd. Warmtebeeld maakt warme cv- en warmwaterleidingen door de vloer heen zichtbaar, en drukproeven per leidingdeel sluiten stuk voor stuk delen van de installatie uit.

Het resultaat is een detectierapport met de plek en de oorzaak van het lek. Herstel blijft daardoor beperkt tot gericht openen op één plek, in plaats van zoeken met de sloophamer. Datzelfde rapport is later uw bewijs van oorzaak en omvang richting de verzekeraar.

Wat er gebeurt als u wacht

Een leidinglek stopt nooit vanzelf. Zolang er druk op de leiding staat, blijft er water de constructie in stromen, en dat water zoekt zich een weg: stucwerk laat los, houten balken en vloerdelen nemen vocht op, en op den duur ontstaat schimmel. De GGD wijst erop dat vocht en schimmel in huis klachten als hoesten, benauwdheid en een piepende ademhaling kunnen verergeren, zeker bij mensen met astma of een longziekte, en adviseert de bouwkundige oorzaak te laten oplossen.

Hoe langer een lek doorloopt, hoe groter het gebied dat gedroogd en hersteld moet worden en hoe langer u overlast houdt van drogers en open vloeren. Bij een waterleiding telt de meter bovendien elk weggelekt deel gewoon mee bij uw verbruik. Goed om te weten: opstalverzekeringen dekken volgens de Consumentenbond doorgaans het hak- en breekwerk om een lekkende leiding te bereiken en de schade te herstellen, afhankelijk van uw polis. De claim dient u zelf in bij uw verzekeraar; het detectierapport is daarvoor het bewijs. Een klein, vroeg gevonden lek is daarbij eenvoudiger te onderbouwen dan een maandenlang doorgelekte schade.